NAMUR: Ethernet-APL en NOA klaar voor de plant van de toekomst

Op de jaarlijkse general meeting van NAMUR, begin November in Neuss, kon de vereniging van automatiseringsspecialisten mooie resultaten tonen van de initiatieven die het de laatste jaren heeft genomen voor de promotie van technologieën als Ethernet-APL en de NAMUR Open Architecture. Daarmee beschikt de industrie nu over de nodige bouwstenen voor de implementatie van nieuwe concepten als autonomie en agentic AI.

Van de procesindustrie wordt vaak gezegd dat ze nogal behoudsgezind is als het gaat over nieuwe technologieën. Grote chemische fabrieken draaien vaak maanden aan een stuk en principes als beschikbaarheid en betrouwbaarheid staan er nu eenmaal hoger op de prioriteitenlijst dan de wens om mee te zijn met alle nieuwe snufjes.

Toch ziet men in de praktijk dat de procesindustrie in domeinen zoals digitalisering en nu ook artificiële intelligentie zeker niet achter loopt op andere sectoren. In tegendeel. De sector heeft een lange traditie van het registreren van procesdata en het samenbrengen van alle data en controlefuncties in één groot procescontrolesysteem. Daar zijn met de jaren tal van initiatieven bijgekomen om dat systeem open te trekken en de data te gebruiken voor nieuwe functies zoals geavanceerde procescontrole en procesoptimalisering. Digitalisering is altijd een constante geweest in dat verhaal. De stap naar het inzetten van artificiële intelligentie is daar een logisch vervolg op.

Op de laatste general meeting van NAMUR kwam het thema artificiële intelligentie ruimschoots aan bod. Daarbij werd onder meer gekeken naar de infrastructuur die nodig is om in een fabriek met agentic AI aan de slag te kunnen gaan. Het is een verhaal dat nauw aansluit op de convergentie van IT en OT, waar al jaren over gesproken wordt. AI-toepassingen spelen zich immers af in een IT-omgeving, waar databanken, data streams en tools gebruikt worden die typisch zijn voor cloud omgevingen. Om die in een industriële context in te zetten, heeft ook de automatiseringslaag een cloud-native infrastructuur nodig.

De bouwstenen die nodig zijn om dat te realiseren, zijn er vandaag al allemaal, en daar heeft NAMUR zelf een grote verdienste aan. De vereniging van automatiseringsspecialisten heeft de laatste jaren sterk ingezet op de ontwikkeling en promotie van technologieën als Ethernet-APL en de NAMUR Open Architecture. Daarmee kan een wereld gecreëerd worden buiten de klassieke automatiseringspiramide waarin nieuwe concepten zoals agentic AI voluit aan de slag kunnen zonder toegevingen te moeten doen aan de beschikbaarheid en betrouwbaarheid die voor de industrie zo belangrijk zijn.

Ethernet-APL

De technologie waar NAMUR misschien wel het meest voor gepusht heeft in de afgelopen jaren is Ethernet-APL. Dat is een concept dat voortbouwt op de standaarden voor Single Pair Ethernet en dat mede onder impuls van NAMUR ontwikkeld is tot een volwaardige oplossing voor gebruik in de procesindustrie. Het principe van Single Pair Ethernet is dat men een Ethernet-verbinding kan opzetten via een tweedraadsbekabeling. Het interessante voor de procesindustrie is dat men daarbij de bestaande bekabeling tussen instrumenten en een switch cabinet kan hergebruiken. Zo kan communicatie die nu nog analoog of via het HART protocol gebeurt, een upgrade krijgen naar een volledig functioneel Ethernet.

De “volwaardige oplossing” zit in het feit dat er gestandaardiseerde producten worden aangeboden zoals APL field switches die onafhankelijk zijn van het procescontrolesysteem waarin de componenten ingezet worden. Een ander aspect is dat er concepten ingebouwd zijn voor het communiceren met en het voeden van instrumenten in zones met explosierisico. Op die manier is een directe upgrade van bestaande installaties mogelijk en ontstaat voor nieuwe installaties een oplossing die kant-en-klaar is voor gebruik in alle mogelijke omstandigheden.

En dat lijkt goed gelukt te zijn want NAMUR kon op zijn general meeting aankondigen dat er nu al een aantal installaties in gebruik zijn met meer dan 1000 APL devices. In de sector staan nog tal van nieuwe projecten op de planning, waaronder een aantal zeer grote projecten met meer dan 3000 APL devices. In de projecten die al geïmplementeerd zijn, stelt men vast dat de ambitie om de oplossing kostenefficiënter te maken dan bestaande alternatieven, gelukt is. En ook het opzet om tot een volledige data transparantie te komen, is gelukt.

Wat die data transparantie concreet inhoudt, is dat allerlei tools en oplossingen – zoals een cloud-native infrastructuur dat vraagt – rechtstreeks via het Ethenet toegang kunnen krijgen tot de instrumenten, zonder dat er in het procescontrolesysteem of elders in de netwerkinfrastructuur een vertaalslag gemaakt moet worden. Functies zoals de configuratie van instrumenten, de verificatie van safety loops en patch management kunnen zo automatisch uitgevoerd worden vanuit software die volledig los staat van het DCS. Via de APL switchen communiceren de instrumenten even makkelijk met het DCS als met alle andere toepassingen er buiten.

NAMUR Open Architecture

Een andere oplossing die bijdraagt tot het creëren van een cloud-native infrastructuur, is de NAMUR Open Architecture (NOA), die, als we ons niet vergissen, precies tien jaar geleden op de general meeting voor het eerst als concept werd voorgesteld. De bedoeling van NOA is om de automatiseringspiramide open te trekken zodat data op een veilige manier uit het systeem gehaald kan worden zonder dat het systeem zelf daardoor beïnvloed kan worden. Bij de initiële voorstelling werd daarbij de vergelijking gemaakt met diodes, wat elektronische componenten zijn die elektrische stroom slechts in één richting geleiden. In NOA zouden aan de automatiseringspiramide gelijkaardige componenten toegevoegd moeten worden om data in één richting naar buiten te brengen.

Ook op het vlak van NOA kon NAMUR intussen een aantal concrete implementaties presenteren. Er werd ook een samenwerking met Profibus & Profinet International aangekondigd die erop gericht is om NOA te certificeren als functionaliteit voor netwerkcomponenten.

Een implementatie die voorgesteld werd, bestaat erin van aan een Profibus DP netwerk dat gebruikt wordt om I/O-eilanden met een DCS systeem te verbinden, een zogenaamde NOA Protocol Gateway toe te voegen die de diode functie vervult om signalen van het netwerk te capteren. Die gateway is verbonden met een NOA server die de data van de I/O-eilanden (waar typisch over HART gecommuniceerd wordt) omzet in data die klaar is voor een IT- of cloud-omgeving. In het NOA concept wordt voor die data typisch het PA-DIM datamodel gebruikt. De NOA server wordt op zijn beurt via een NOA Security Gateway verbonden met de IT- of cloud-omgeving. Het protocol dat voor die communicatie gebruikt wordt, is OPC UA.

In dit voorbeeld lijkt het opzet in ieder geval gelukt want de NOA Protocol Gateway is een component die vrij eenvoudig aan een netwerk toegevoegd kan worden zonder dat er verdere aanpassingen nodig zijn of zonder dat dit een verdere invloed heeft op het procescontrolesysteem. De NOA server kan verder vrij eenvoudig alle instrumenten in het netwerk detecteren en alle procesdata die over het netwerk loopt, ter beschikking stellen van hoger gelegen databanken en toepassingen. In deze implementatie was eigenlijk de OPC UA verbinding tussen de NOA server en de IT-omgeving uiteindelijk de minst vanzelfsprekende stap. Dat lijkt een beetje vreemd omdat OPC UA doorgaans beschouwd wordt als de meest universele taal in de automatiseringswereld maar in de praktijk blijkt dat verschillen in implementaties bij verschillende leveranciers tot problemen kunnen leiden bij de onderlinge communicatie waardoor bepaalde datatypes, bijvoorbeeld, anders geïnterpreteerd worden.

Bouwstenen voor de toekomst

Met Ethernet-APL en NOA beschikt de industrie dus over twee belangrijke bouwstenen die gebruikt kunnen worden bij de creatie van een cloud-native infrastructuur, die zich in bestaande installaties naast de klassieke automatiseringsinfrastructuur kan ontwikkelen. Het zijn concepten die steunen op een hele reeks standaarden wat mee moet garanderen dat oplossingen die vandaag geïmplementeerd worden, ook in de toekomst hun rol kunnen blijven spelen wanneer de cloud-native infrastructuur allicht steeds belangrijker zal worden en steeds meer functies uit de automatiseringspiramide zal overnemen. Dat is dan meteen ook de omgeving waarin toekomstige AI agents aan de slag zullen gaan.

© Productivity.be, 09/11/2026, Tekst: Erwin Vanvuchelen

Feel free to share

PROFIsafe breidt uit naar complexe machines en de procesindustrie

NAMUR: Ethernet-APL en NOA klaar voor de plant van de toekomst

SICK lanceert AI-gestuurde 3D kwaliteitsinspectie

OPC Foundation en Avnu werken aan certificatie van TSN

De Avnu Alliance en de OPC Foundation hebben eind september in Stuttgart een plugfest georganiseerd waar componenten voor Time-Sensitive Networking (TSN) en OPC UA FX getest werden. Beide organisaties werken aan certificatie die de technologie toegankelijker moet maken voor industriële toepassingen.

Farmaceutische sector omarmt de Asset Administration Shell

Een 180-tal experten in automatisering en digitalisering hebben op 14 oktober bij Roche in Zwitserland deelgenomen aan het event “AAS goes Pharma”. Met het initiatief wil de sector de Asset Administration Shell promoten als de basis voor de implementatie van digital twins.